Doel en middel

Een onderneming kan zowel een doel als een middel zijn. Sommige mensen zijn ondernemer om geld te verdienen, maar ze zouden ook gewoon ergens in loondienst kunnen gaan als ze daar meer zouden verdienen. Voor anderen hoort het bij hun professie, beroep. Veel huisartsen, tandartsen, apothekers, kunstenaars, artiesten, kortom "vrije beroepen", zijn ondernemer.

Waarom, doel

Een ondernemer is een persoon die als doel heeft zich een inkomen te verschaffen door met een bepaalde combinatie van arbeid en kapitaal en kennis een bedrijf te leiden of in stand te houden. Niet altijd leidt de ondernemer ook zijn onderneming. En niet altijd wordt het doel gehaald en maakt de onderneming winst.

Juridische Ondernemingsvormen

Dit kan in Nederland worden gedaan in de vorm van een eenmanszaak, een vennootschap onder firma (v.o.f.), een maatschap, een vennootschap met een in aandelen verdeeld kapitaal, zoals de Besloten Vennootschap (B.V.) of de Naamloze Vennootschap (N.V.), of in de vorm van een Stichting.

In België kan je kiezen uit de volgende ondernemingsvormen; de eenmanszaak, een besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid (BVBA), een Eenpersoonsvennootschap met Beperkte Aansprakelijkheid (EVBA) (afgeleid van een BVBA), een Naamloze Vennootschap (NV), een Coöperatieve Vennootschap met beperkte (CVBA)of onbeperkte (CVOA) aansprakelijkheid, een Gewone Commanditaire Vennootschap (Comm.V), een Commanditaire vennootschap op aandelen (Comm.VA) een Vennootschap onder Firma (VOF) of in de vorm van een Vereniging zonder Winstoogmerk (VZW). Alles met betrekking tot de onderneming wordt geregeld in het Wetboek Vennootschappen en de uitvoeringsbesluiten (Koninklijke besluiten).

Risico

Het wezenlijke kenmerk hierbij is dat deze persoon dit doet voor eigen risico, het ondernemersrisico. Als het goed gaat dan plukt hij de vruchten van het door hem opgezette bedrijf en als het niet goed gaat loopt hij het risico dat zijn bedrijf ten onder gaat, al dan niet met een faillissement. Het zelf risico lopen is dan ook het kenmerk van de ondernemer. Er zijn in de praktijk echter genoeg juridische constructies te bedenken waarmee de ondernemer zijn risico kan verkleinen teneinde niet zijn gehele vermogen in de waagschaal te stellen.

Belastingdienst

De belastingdienst stelt in Nederland eisen aan ondernemers, willen zij in aanmerking komen voor diverse regelingen die voor ondernemers bestaan, zoals de zelfstandigenaftrek, de investeringsaftrek, de fiscale ouderdagvoorziening (FOR en de kleine ondernemersregeling. Deze eisen zijn:

• Doel: winst maken

Het bedrijf moet op een zekere termijn winst maken. Dat hoeft niet meteen de eerste twee jaar. Een ondernemingsplan kan helpen de winstkansen duidelijk te maken.

• Ondernemersrisico lopen

De ondernemer moet het risico lopen dat hij omzet meer heeft.

• Openbaarheid en zichtbaarheid

De onderneming moet zichtbaar zijn in het maatschappelijk verkeer door promotie en publiciteit.

• Minimaal drie opdrachtgevers of afnemers

De verhouding tussen de opdrachten is daarbij voor freelancers van belang. Als 90% van de inkomsten van één opdrachtgever komt, en de rest van twee, hoeft de Belastingdienst geen belastingvoordelen voor ondernemers toe te kennen.

• Urencriterium

Een ondernemer dient minstens 1225 uur per jaar en 50% van zijn werktijd in zijn onderneming te werken.

In het dagelijks spraakgebruik wordt soms ook de directeur die zelf niet de eigenaar van het bedrijf is als ondernemer aangeduid. Dat is onjuist. Als hij slechts arbeid levert en geen risico loopt met zijn vermogen is hij gewoon werknemer in dienst van het bedrijf.

Indien een directeur meer dan 50% van de aandelen in een door een venootschap gedreven onderneming bezit DGA (Directeur grootaandeelhouder), dan is het ondernemerschap van de DGA, juridisch beschouwd, discutabel. Maar ook als de directeur zelf minder dan 50 % van de aandelen bezit kunnen de uiteindelijke verhoudingen (samen met bijvoorbeeld andere familieleden) in de praktijk neerkomen op een volledige zeggenschap. Het ondernemersrisico wordt in dit geval wel beperkt tot het in de vennootschap ingebrachte kapitaal.

Naar het huidige Nederlandse civiele recht bevindt de DGA zich in een met een werknemer vergelijkbare positie. Het Nederlandse sociale verzekeringsrecht kwalificeert de DGA evenwel niet als ondernemer. Het fiscale recht kwalificeert de DGA soms als werknemer (inkomstenbelasting), soms als ondernemer (omzetbelasting).